Τα μονοκλωνικά αντισώματα είναι ομοιογενείς ανοσοσφαιρίνες με προκαθορισμένη ειδικότητα προς ένα μονο αντιγονικό επίτοπο και δυνατότητα για ατέρμονη παραγωγή στο εργαστήριο.
Πρώτοι οι Köhler και Milstein κατόρθωσαν να παράγουν μονοκλωνικά αντισώματα το 1975, εργασία για την οποία τιμήθηκαν με το βραβείο Nobel. Αυτό το κατόρθωσαν με σύντηξη α) κυττάρων σπληνός ενός ζώου, που είχε ανοσοποιηθεί έναντι συγκεκριμένου αντιγόνου και β) κυττάρων μυελώματος, νεοπλασματικών δηλαδή κυττάρων, που έχουν την ικανότητα ατέρμονης αναπαραγωγής. Κάποια από τα παραγόμενα κύτταρα αποκτούσαν και τις δύο ιδιότητες, δηλαδή της παραγωγής της συγκεκριμένης ανοσοσφαιρίνης και της ικανότητας ατέρμονης αναπαραγωγής. Με ανακαλλιέργεια των κυττάρων αυτών κατόρθωσαν να παράγουν κεκαθαρμένο αντίσωμα με υψηλού βαθμού ειδικότητα και ευαισθησία.
Τα μονοκλωνικά αντισώματα έχουν αναρίθμητες διαγνωστικές, θεραπευτικές και ερευνητικές εφαρμογές. Στη διαγνωστική χρησιμοποιούνται κυρίως στην ορολογική διάγνωση των λοιμώξεων. Θεραπευτικές εφαρμογές αποτελούν η παθητική ανοσοποίηση με τη χρήση αντιορών, η ανοσοκατασταλτική θεραπεία με τη χρήση γ-σφαιρίνης και η βιολογική θεραπεία των κακοήθων νεοπλασιών
ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ
Το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού σας λειτουργεί σαν σύστημα παρακολούθησης για την προστασία από αυτά που αντιλαμβάνεται ως ξένες ουσίες. Για παράδειγμα, όταν το ανοσοποιητικό σας σύστημα εντοπίζει βλαβερά βακτήρια ή έναν ιό μέσα στο σώμα σας, αντιδρά παράγοντας συγκεκριμένες πρωτείνες (αντισώματα) που επιτίθενται και καταστρέφουν τους εισβολείς. Το ανοσοποιητικό σας σύστημα αντιμετωπίζει επίσης τα καρκινικά κύτταρα ως ξένους εισβολείς, αλλά εξαιτίας κάποιας αποτυχίας του συστήματος συχνά δεν αναγνωρίζει τα καρκινικά κύτταρα. Για χρόνια οι ερευνητές αναζητούν τρόπους, γα να βελτιώσουν την αντίδραση της φυσικής άμυνας του οργανισμού στα καρκινικά κύτταρα.
Η χρήση του ανοσοποιητικού συστήματος για την επίθεση και την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων ονομάζεται ανοσοθεραπεία. Η ανοσοθεραπεία αποτελεί τύπο θεραπείας που έχει στόχο, την τροποποίηση της δραστηριότητας του ανοσοποιητικού συστήματος και την πρόκληση αλλαγών στην ανοσολογική απάντηση απέναντι στο νεόπλασμα. Ενεργοποιεί και κατευθύνει το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, να καταπολεμήσει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Άλλα ονόματα για αυτή τη μέθοδο είναι βιολογική θεραπεία, βιοθεραπεία ή θεραπεία μετατροπής βιολογικής αντίδρασης. Η ανοσοθεραπεία μπορεί να γίνει μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες για τον καρκίνο.
Οι βιολογικές θεραπείες ως «έξυπνες βόμβες» κατευθύνονται σε ειδικούς στόχους στα καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανεπηρέαστα τα φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η θεραπεία γίνεται περισσότερο συγκεκριμένη, πιο ειδική και λιγότερο τοξική.
Μια παραλλαγή της ανοσοθεραπείας είναι η χορήγηση ουσιών που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα – μη ειδικές ανοσορρυθμιστικές ουσίες. Δυο τέτοιες ουσίες χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με την εγχείρηση για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως και για προχωρημένο καρκίνο του παχέος εντέρου. Μια άλλη παραλλαγή είναι η παραγωγή στο εργαστήριο συγκεκριμένων πρωτεινών του ανοσοποιητικού συστήματος (κυτταροκίνες) και στη συνέχεια η χρήση τους στη θεραπεία. Αυτές οι πρωτείνες – που ονομάζονται μετατροπείς βιολογικής αντίδρασης (BRM) – αποτελούν την πλειονότητα των ανοσοθεραπευτικών ουσιών που χρησιμοποιούνται ή μελετώνται σήμερα.
Τα μονοκλωνικά αντισώματα σχεδιάζονται και παράγονται στο εργαστήριο και στοχεύουν σε συγκεκριμένους τύπους καρκίνου. Ενώνονται με τα κύτταρα του όγκου και μπορούν είτε να αντιδράσουν με αυτά τα καρκινικά κύτταρα ή να χρησιμοποιηθούν, για να μεταφέρουν αντικαρκινικά φάρμακα ή ακτινοβολία. Η Επιτροπή Τροφών και Φαρμάκων των Η.Π.Α. έχει εγκρίνει δύο μονοκλωνικά αντισώματα – τη ριτουξιμάμπη (Rituxan) για τη θεραπεία του υποτροπιάζοντος μη Hodgkin λεμφώματος Β κυττάρων και τη τραστουζουμάμπη (Herceprin) για χρήση ενάντια ενάντια στο μεταστατικό καρκίνο του μαστού που παράγει μεγάλη ποσότητα πρωτείνης που ονομάζεται HER-2. Επιπλέον, μονοκλωνικά αντισώματα αναπτύσσονται και μελετώνται για χρήση σε άλλα είδη καρκίνου. Αυτά είναι λεμφώματα, λευχαιμίες, όγκοι στον εγκέφαλο αλλά και καρκίνος των πνευμόνων, του παχέος εντέρου, του ορθού και του προστάτη.
ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ
Στη Βιολογία με τον όρο μετάλλαξη ή μεταλλαγή (mutation), χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε μεταβολή που μπορεί να συμβεί στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού.
Στους πολυκύτταρους ευκαρυωτικούς οργανισμούς, αν η μεταβολή προσβάλλει κύτταρα γαμετών, χαρακτηρίζεται γενετική μεταλλαγή και μπορεί να κληρονομηθεί. Αντίθετα, αν προσβληθούν σωματικά κύτταρα (μη φυλετικά), η μεταλλαγή αυτή ονομάζεται σωματική μεταλλαγή η οποία δεν κληρονομείται. Οι μεταλλάξεις που έχουν ως αποτέλεσμα αλλαγές γονιδίων παράγουν ένα διαφορετικό αλληλόμορφο.
Η μετάλλαξη μπορεί επίσης να προσβάλλει τον αριθμό των χρωμοσωμάτων, οπότε και παρατηρείται η χρωμοσωμική μετάλλαξη. Αλλαγές στο μονοπάτι από το DNA του γονιδίου μέχρι τα αμινοξέα ή τα πολυπεπτίδια του φαινοτύπου περιλαμβάνονται επίσης στις μεταλλάξεις.
Οι μεταλλάξεις συμβαίνουν με τυχαίο τρόπο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπόκεινται και στην επίδραση του περιβάλλοντος. Ειδικότερα, είναι τυχαίες με την έννοια ότι η πιθανότητα να εμφανιστεί μια μεταλλαγή δε σχετίζεται με το βαθμό χρησιμότητάς της. Ανάλογα με τη σημασία τους στην εξέλιξη, διακρίνονται σε ευνοϊκές, επιβλαβείς ή ουδέτερες. Οι ευνοϊκές μεταλλάξεις στο γονότυπο ενός οργανισμού είναι σπανιότερες και ευνοούνται από τη φυσική επιλογή. Συχνότερες είναι οι ουδέτερες, οι οποίες δεν επηρεάζουν τον φαινότυπο. Οι επιβλαβείς μεταλλάξεις εξαλείφονται με το πέρασμα του χρόνου, μπορούν όμως να επιζήσουν αν είναι υπολειπόμενες.
Νέο τεστ για τις γενετικές μεταλλάξεις
Ένα νέο τεστ για γενετικές μεταλλάξεις στους υποψήφιους γονείς, μπορεί να συντελέσει στην πρόληψη της σύλληψης εμβρύων με θανατηφόρες κληρονομικές παθήσεις, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύονται στο επιστημονικό έντυπο Science TranslationalMedicine.
Το διαγνωστικό τεστ μπορεί να εντοπίσει περισσότερες από 500 γενετικές παθήσεις χωρίς φαινοτυπική δράση, πριν καν την σύλληψη. Σ' αυτές περιλαμβάνονται ανοσοανεπάρκειες, αναπτυξιακές καθυστερήσεις, νευρολογικές παθήσεις και άλλες σπάνιες διαταραχές.
Μάλιστα αναπτύσσοντας το τεστ, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο άνθρωπος έχει κατά μέσο όρο δύο με τρεις γενετικές μεταλλάξεις χωρίς φαινοτυπική δράση, οι οποίες μπορεί να συντελέσουν στην απόκτηση παιδιού με γενετική πάθηση.
«Το τεστ έχει σχεδιαστεί να ελέγχει την κατάσταση του φορέα, δηλαδή κατά πόσο το γονιδίωμα του ατόμου έχει ένα αντίγραφο των 448 παθήσεων που προκαλούν μοιραίες παιδιατρικές παθήσεις», εξηγεί ο Δρ Στέφεν Κινγκσμορ από το Εθνικό Κέντρο Γονιδιακών Πηγών το Νέο Μεξικό.
Και προσθέτει ότι «οι παθήσεις χωρίς φαινοτυπική δράση είναι κυρίως κληρονομικές, δηλαδή και οι δυο γονείς είναι φορείς μεταλλάξεων. Αν όντως συμβαίνει αυτό, τότε έχουν μια στις τέσσερις πιθανότητες να αποκτήσουν παιδί με πρόβλημα υγείας.
Γενετική ιατρική, μοριακή βιολογία, χημεία και μικροχειρουργική, υπόσχονται στην ανθρωπότητα ένα πιο υγιές μέλλον. Ενέσεις κατά του καρκίνου H γονιδιοθεραπεία, μια νέα μέθοδος που αναπτύχθηκε στην Κίνα, δίνει ελπίδες για την αντιμετώπιση της επάρατης νόσου. Όταν τον Ιανουάριο του 2003 ο Άρθουρ Γουινιάρσκι, ένας 48χρονος Πολωνοαμερικανός έμπορος, επισκέφτηκε το γιατρό του για ένα απλό τσεκάπ έχασε τη Γη κάτω από τα πόδια του. Η διάγνωση ήταν αμείλικτη: όγκος στο κεφάλι και στον αυχένα. O Γουινιάρσκι ξεκίνησε ένα γενναίο αγώνα που περιελάμβανε πρώτα εγχείριση, μετά ακτινοβολίες και στο τέλος χημειοθεραπείες. Όμως το Μάρτιο του 2003 οι ογκολόγοι στο Βερολίνο σήκωσαν τα χέρια ψηλά, λέγοντάς του ότι μπορούσε να ελπίζει μόνο σ' ένα θαύμα, το οποίο έγινε. Κάποιος φίλος του διάβασε σ' ένα άρθρο για τη γονιδιοθεραπεία, μια νέα θεραπεία που εφαρμόζουν στην Κίνα. Ο Γουινιάρσκι απέστειλε το ιστορικό της ασθένειάς του στον Πενγκ Ζάο Χούι, τον ερευνητή που αναφερόταν στο σχετικό άρθρο, και τρεις ώρες αργότερα έλαβε την ακόλουθη απάντηση: "Νομίζω ότι είμαι σε θέση να σας βοηθήσω". Στις αρχές Απριλίου ο ασθενής βρέθηκε στο Πεκίνο όπου συνάντησε τον καθηγητή Νιού Κι, ογκολόγο στο Πανεπιστήμιο Τονγκρέν του Πεκίνου. Πολύ καλύτερα! Σήμερα ο Γουινιάρσκι είναι καλύτερα και ατενίζει το μέλλον με αισιοδοξία. Με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι Κινέζοι, το 64% από 136 ασθενείς θεραπεύτηκαν μέσα σε 16 μήνες. Κάθε βδομάδα γίνεται και μία ένεση γονιδιοθεραπείας στον όγκο για συνολικό χρονικό διάστημα δύο μηνών, σε συνδυασμό με ακτινοβολίες. Ανάλογη επιτυχία σημείωσαν και Αμερικανοί ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Μπέιλορ, οι οποίοι παρασκεύασαν ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου του πνεύμονα. Το GVAX, όπως ονομάζεται, περιέχει ένα γονίδιο που επιτρέπει στο ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς να αναγνωρίσει τα καρκινικά κύτταρα και να τους επιτεθεί για να τα καταστρέψει. Οι κλινικές δοκιμές είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές, ωστόσο, όπως τονίζουν οι ειδικοί, τόσο το κινεζικό όσο και το αμερικανικό εμβόλιο θα πρέπει να δοκιμαστούν σε πολλούς ακόμα ασθενείς πριν συναχθούν οριστικά συμπεράσματα. Μυελός εναντίον λεμφώματος Μια επαναστατική μέθοδος μεταμόσχευσης μυελού των οστών βοηθά στην αντιμετώπιση των λεμφωμάτων. Στην Ιταλία οι επιστήμονες προχώρησαν σε μια νέα τεχνική μεταμόσχευσης του μυελού των οστών, τον οποίο λαμβάνει ο ίδιος ο ασθενής. Πρόσφατα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η μέθοδος αυτή καταπολεμά τα λεμφώματα τύπου non-Hodgkin που συνήθως προσβάλλουν τους ηλικιωμένους. Στην κατάψυξη. Επικεφαλής των Ιταλών επιστημόνων είναι ο Πάολο Κοραντίνι, διδάκτωρ αιματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου και διευθυντής του προγράμματος μεταμόσχευσης μυελού του εκεί Ογκολογικού Ινστιτούτου. Αρχικά ο Κοραντίνι εγχέει στους ασθενείς του έναν αυξητικό παράγοντα που αναγκάζει το μυελό των οστών να παραγάγει βλαστοκύτταρα. Στη συνέχεια παίρνει αίμα από τους ασθενείς και διαχωρίζει τα βλαστοκύτταρα, τα οποία καταψύχει, επαναχορηγώντας το υπόλοιπο αίμα στον ασθενή. Όταν η ασθένεια γίνει επιθετική υποβάλλει τον πάσχοντα σε ισχυρή χημειοθεραπεία που αποδεκατίζει τόσο τα καρκινικά όσο και τα κύτταρα του μυελού των οστών. Αμέσως μετά μεταγγίζει στον ασθενή τα δικά του αποψυγμένα βλαστοκύτταρα, τα οποία επανεγκαθίστανται στο μυελό των οστών. Τον Ιούνιο ο Κοραντίνι δημοσίευσε τα αποτελέσματα της θεραπείας που εφάρμοσε σε 70 ασθενείς. Σύμφωνα μ' αυτά, θεράπευσε τους 58 (ποσοστό 82,8%). Αυτοάνοσες ασθένειες Μέχρι σήμερα απαλύναμε απλώς τα συμπτώματα. Σε λίγο θα ελέγχουμε την "επανάσταση" του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι αυτοάνοσες ασθένειες ονομάζονται έτσι γιατί προκαλούνται από την "ανταρσία" του ανοσοποιητικού συστήματος ενάντια στα όργανα τα οποία θα όφειλε να υπερασπίζεται. Οι πιο γνωστές είναι ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, στην οποία έχουν επικεντρώσει την προσοχή τους οι ερευνητές. Σύμμαχοι-εχθροί. To ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώνεται σε δύο "ύποπτους" παράγοντες: το TNF Άλφα και στα λεμφοκύτταρα Τ, από τα οποία προέρχονται τα μακροφάγα κύτταρα που εμφανίζονται στις άρρωστες αρθρώσεις. Υπό κανονικές συνθήκες το ΤΝF Άλφα "δολοφονεί" τα καρκινογόνα κύτταρα. Αν όμως το ανοσοποιητικό σύστημα "τρελαθεί" και το παραγάγει σε μεγάλες ποσότητες, προκαλείται η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Ο Τζόελ Κρέμερ, από το Κέντρο Ρευματολογίας Albany των ΗΠΑ, ανακάλυψε ότι τα φάρμακα που μπλοκάρουν το TΝF Άλφα μειώνουν τη φλεγμονή των αρθρώσεων και καθυστερούν την εξέλιξη της ασθένειας. Ωστόσο είναι ακόμα νωρίς για την εξαγωγή συμπερασμάτων, καθώς μόνο το 40% των πασχόντων είδε σημαντική βελτίωση. "Σπάνε" το κλειδί. Όσον αφορά στα λεμφοκύτταρα Τ, πολλαπλασιάζονται μόνο όταν ενεργοποιηθούν δύο βιολογικά "κλειδιά". Αρκεί να μπλοκαριστεί η μία από τις δύο "κλειδαριές" για να αποτραπεί η ενεργοποίηση. Για να κλείσει η μία "κλειδαριά" που ενεργοποιεί τα λεμφοκύτταρα Τ χρειάζεται το αντίσωμα Abatacept. Μετά από ένα χρόνο θεραπείας το ένα τρίτο των ασθενών είδε ύφεση στην εξέλιξη της ασθένειας. Εφ’ όρου ζωής Χάρη σε νέα, καινοτόμα υλικά, οι φραγμένες αρτηρίες απελευθερώνονται μια για πάντα. Επί τριάντα χρόνια οι γιατροί απελευθερώνουν με καθετήρα τις αρτηρίες από την αθηρωματική πλάκα και τοποθετούν το stent, ένα μεταλλικό πλέγμα που διαστέλλει το αγγείο επιτρέποντας την απρόσκοπτη ροή του αίματος. Δυστυχώς, περίπου το ένα τρίτο των αγγείων που απελευθερώνονται αποφράσσουν και πάλι. Καταστολέας απόφραξης. Τώρα ένας νέος τύπος stent απελευθερώνει έναν ανοσολογικό καταστολέα, τη ραπαμικίνη, η οποία εμποδίζει τη δημιουργία νέας στένωσης του αγγείου. Ο Γιοακίμ Σόφερ, από το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, παρακολούθησε 190 ασθενείς, στους οποίους είχε τοποθετήσει το νέο stent, και άλλους 190, που είχαν το παλαιό. Οκτώ μήνες αργότερα, μόνο το 6% των ασθενών που έφεραν το καινούριο stent εμφάνιζαν σημάδια νέας στένωσης, έναντι του 40% της άλλης ομάδας ασθενών. Το Κέντρο Ερευνών του Ρότερνταμ μελέτησε πεντακόσιους ασθενείς και επιβεβαίωσε τις παρατηρήσεις του Σόφερ, πράγμα που σημαίνει ότι το νέο stent απαλλάσσει τους πάσχοντες από νέα επέμβαση. Η ηχώ των αρτηριών Ένας καθετήρας που στέλνει και δέχεται ραδιοφωνικά σήματα βοηθά το γιατρό να καταλάβει αν πρέπει να χειρουργηθεί μια αρτηρία. Για να καταλήξει ο γιατρός στην επέμβαση των φραγμένων αρτηριών πρέπει πρώτα να διαπιστώσει σε τι κατάσταση βρίσκεται η αθηρωματική πλάκα. Αν είναι στερεή και απαρτίζεται από ασβέστιο και μυϊκά κύτταρα, είναι σταθερή και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, εφόσον χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή. Αν είναι ασταθής, αποτελούμενη κυρίως από χοληστερίνη, πρέπει να γίνει επέμβαση, γιατί υπάρχει κίνδυνος απόφραξης της αρτηρίας. Σόναρ. Ο Τζιανκάρλο Μπιαμίνο, από την Πανεπιστημιακή Κλινική Χέρζεντρουμ της Λειψίας, στη Γερμανία, και ο καρδιολόγος Πάολο Ρουμπίνο, από την κλινική Μοντεβεργκίνε του Αβελίνο, στην Ιταλία, εφαρμόζουν μια επαναστατική μέθοδο για την εξέταση των αρτηριών. Εισάγουν έναν καθετήρα στην αρτηρία της βουβωνικής χώρας και ανεβαίνουν μέχρι τη στένωση. Στην άκρη του καθετήρα υπάρχουν 64 αναμεταδότες που εκπέμπουν και δέχονται σήματα 20-30 MHz. Η ένταση της ηχούς περιγράφει ουσιαστικά τη σταθερότητα της αθηρωματικής πλάκας. Αντικαρκινικό εμβόλιο από ελληνικά χέρια Το εμβόλιο που παρασκεύασε Έλληνας επιστήμονας στη Γαλλία δραστηριοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα των καρκινοπαθών. Ο Κώστας Κοσματόπουλος, διευθυντής έρευνας του Διεθνούς Αντικαρκινικού Γαλλικού Ινστιτούτου, δημιούργησε ένα εμβόλιο κατά της τελομεράσης, πρωτεΐνης που βρίσκεται στα καρκινικά κύτταρα. Το εμβόλιο "αφύπνισε" το ανοσοποιητικό σύστημα στο 92% των πασχόντων στους οποίους χορηγήθηκε. Το ποσοστό αποτελεί ρεκόρ στην παγκόσμια ιατρική βιβλιογραφία, καθώς ανάλογα εμβόλια στο παρελθόν διέγειραν το ανοσολογικό σύστημα σε μικρότερο ποσοστό ασθενών, συνήθως 20%-40%. Φουλ επίθεση. Ο κ. Κοσματόπουλος, σε συνεργασία με τον καθηγητή ογκολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, κ. Βασίλη Γεωργούλια, ανακοίνωσαν στις 13 Νοεμβρίου του 2004 ότι μετά τη χορήγηση του εμβολίου το ταλαιπωρημένο ανοσοποιητικό σύστημα των ασθενών αναγεννήθηκε και επιτέθηκε στα καρκινικά κύτταρα. Η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο, καθώς έχει εφαρμοστεί μόνο σε δεκατέσσερις ασθενείς. Οι επιστήμονες δήλωσαν πως η εμπειρία που συσσωρεύεται είναι πολύτιμη για το μέλλον. SARS: Τον σταματήσαμε άμεσα Ένα αντίσωμα εξουδετέρωσε τον τρόπο με τον οποίο ο κορονοϊός αγκιστρώνεται στα κύτταρα που πρόκειται να μολύνει. Η πνευμονία-"δολοφόνος" δε μας φοβίζει πια. Ο φονικός ιός SARS, η λεγόμενη πνευμονία-"δολοφόνος", κυριολεκτικά θέρισε εκατοντάδες ανθρώπους μέσα σ' ένα χρόνο, κυρίως στην Κίνα. Τώρα όμως γνωρίζουμε το αδύνατο σημείο του. Τον ακρωτηρίασαν. Από τον προηγούμενο Φεβρουάριο είναι στη διάθεση των γιατρών μια νέα θεραπεία, ένα συγκεκριμένο αντίσωμα που ανακάλυψαν ερευνητές στο Ινστιτούτο Καρκίνου Ντάνα Φάμπερ της Βοστόνης, στις ΗΠΑ. Ονομάζεται 80R και εξουδετερώνει το "γάντζο" με τον οποίο οι κορονοϊοί όπως ο SARS αγκιστρώνονται πάνω στο κύτταρο και εισέρχονται μέσα του. Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως το αντίσωμα θα χρησιμεύσει για την αντιμετώπιση και άλλων παρόμοιων θανατηφόρων ιών. Το AIDS σταμάτησε στην Πάτρα Μια νέα γενιά φαρμάκων που παρασκευάζονται στο Πανεπιστήμιο Πατρών εμποδίζουν την είσοδο του ιού HIV στα ανθρώπινα κύτταρα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πάτρας, με επικεφαλής τον καθηγητή χημείας Κλεομένη Μπάρλο, παρασκεύασαν την ενφουβιρτίδη, μια νέα θεραπευτική ουσία που ανήκει στους λεγόμενους αναστολείς σύντηξης. Η κατηγορία αυτή πήρε το όνομά της λόγω της ιδιότητάς της να εμποδίζει τη σύντηξη των υγιών κυττάρων και του ιού HIV. Εδώ κρύβεται η αποτελεσματικότητα της ενφουβιρτίδης, καθώς τα συνηθισμένα φάρμακα καταπολεμούν τον ιό αφού έχει ήδη προσβάλει τα κύτταρα. Οι φρουροί της Αχαΐας. Το νέο φάρμακο χορηγήθηκε σε 995 ασθενείς για χρονικό διάστημα 48 εβδομάδων. Οι πάσχοντες, όπως κατέδειξαν οι εξετάσεις, παρουσίασαν διπλάσιες πιθανότητες μείωσης της ποσότητας του ιού στο αίμα σε σχέση μ' εκείνους που λάμβαναν τα συνηθισμένα "κοκτέιλ" φαρμάκων. Η ενφουβιρτίδη χορηγείται σε ενέσιμη μορφή. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε πως είναι το πρώτο φάρμακο της κατηγορίας του που παρασκευάζεται μετά το 1996. Τα βλαστοκύτταρα της καρδιάς Εγχύσεις ενισχυτικών βλαστοκυττάρων ανανεώνουν την άρρωστη καρδιά. Ο Αμίτ Πατέλ, από το Ινστιτούτο Γενετικής Ιατρικής ΜακΓκάουαν στο Πίτσμπουργκ των ΗΠΑ, στρατολόγησε είκοσι εθελοντές με σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια. Σε όλους έκανε ένα στεφανιαίο by pass, αλλά στους μισούς απ' αυτούς πήρε από το μυελό των οστών της λεκάνης δύο είδη βλαστοκυττάρων τα οποία εισήγαγε στην καρδιά κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Έξι μήνες αργότερα, το Ινστιτούτο ανακοίνωσε ότι η αριστερή καρδιακή κοιλία των ασθενών που υποβλήθηκαν στην πειραματική θεραπεία απέκτησαν 24% μεγαλύτερη ισχύ ώθησης. Σύμφωνα με τον Πατέλ, μερικοί από τους ασθενείς που δεν μπορούσαν καν να εργαστούν πριν από τη θεραπεία επέστρεψαν κανονικά στη δουλειά τους. Το επόμενο βήμα του Αμερικανού επιστήμονα είναι η συγκέντρωση σαράντα επιπλέον ασθενών ώστε να συνεχιστεί η ελπιδοφόρος αυτή τεχνική. Εγχείρηση καρδιάς στα "πεταχτά" Η επέμβαση by pass στις στεφανιαίες αρτηρίες γίνεται όπως και ο τοκετός: με επισκληρίδιο αναισθησία. Για την πραγματοποίηση μιας επέμβασης by pass στις στεφανιαίες αρτηρίες έπρεπε να μεσολαβήσει εξωσωματική παρέμβαση στην κυκλοφορία του αίματος και ολική αναισθησία. Πριν από έξι χρόνια ο Χάλντουν Καραγκόζ, καρδιοχειρουργός στην Άγκυρα, εφηύρε μια νέα μέθοδο με επισκληρίδιο νάρκωση. Εισήγαγε αναισθητικό ανάμεσα σε δύο σπονδύλους, ώστε ο πόνος να μη φτάνει στον εγκέφαλο. Τώρα το by pass γίνεται με τη βοήθεια ενός ρομπότ. Έτσι ο ασθενής παραμένει ξύπνιος και μιλά με το χειρουργό. Καλά και φτηνά. Ο Μάρκο Ζενάτι, διευθυντής του τμήματος μικροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, εισήγαγε στις ΗΠΑ τη συγκεκριμένη τεχνική, η οποία διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Σήμερα στο 20% των αγγειακών στεφανιαίων επεμβάσεων χρησιμοποιείται αυτή η τεχνική για να εξασφαλίσουν τα ίδια αποτελέσματα με την παραδοσιακή αλλά με μικρότερο κόστος.
ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ
Τα μονοκλωνικά αντισώματα είναι ομοιογενείς ανοσοσφαιρίνες με προκαθορισμένη ειδικότητα προς ένα μονο αντιγονικό επίτοπο και δυνατότητα για ατέρμονη παραγωγή στο εργαστήριο.
Πρώτοι οι Köhler και Milstein κατόρθωσαν να παράγουν μονοκλωνικά αντισώματα το 1975, εργασία για την οποία τιμήθηκαν με το βραβείο Nobel. Αυτό το κατόρθωσαν με σύντηξη α) κυττάρων σπληνός ενός ζώου, που είχε ανοσοποιηθεί έναντι συγκεκριμένου αντιγόνου και β) κυττάρων μυελώματος, νεοπλασματικών δηλαδή κυττάρων, που έχουν την ικανότητα ατέρμονης αναπαραγωγής. Κάποια από τα παραγόμενα κύτταρα αποκτούσαν και τις δύο ιδιότητες, δηλαδή της παραγωγής της συγκεκριμένης ανοσοσφαιρίνης και της ικανότητας ατέρμονης αναπαραγωγής. Με ανακαλλιέργεια των κυττάρων αυτών κατόρθωσαν να παράγουν κεκαθαρμένο αντίσωμα με υψηλού βαθμού ειδικότητα και ευαισθησία.
Τα μονοκλωνικά αντισώματα έχουν αναρίθμητες διαγνωστικές, θεραπευτικές και ερευνητικές εφαρμογές. Στη διαγνωστική χρησιμοποιούνται κυρίως στην ορολογική διάγνωση των λοιμώξεων. Θεραπευτικές εφαρμογές αποτελούν η παθητική ανοσοποίηση με τη χρήση αντιορών, η ανοσοκατασταλτική θεραπεία με τη χρήση γ-σφαιρίνης και η βιολογική θεραπεία των κακοήθων νεοπλασιών
- ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ
Το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού σας λειτουργεί σαν σύστημα παρακολούθησης για την προστασία από αυτά που αντιλαμβάνεται ως ξένες ουσίες. Για παράδειγμα, όταν το ανοσοποιητικό σας σύστημα εντοπίζει βλαβερά βακτήρια ή έναν ιό μέσα στο σώμα σας, αντιδρά παράγοντας συγκεκριμένες πρωτείνες (αντισώματα) που επιτίθενται και καταστρέφουν τους εισβολείς. Το ανοσοποιητικό σας σύστημα αντιμετωπίζει επίσης τα καρκινικά κύτταρα ως ξένους εισβολείς, αλλά εξαιτίας κάποιας αποτυχίας του συστήματος συχνά δεν αναγνωρίζει τα καρκινικά κύτταρα. Για χρόνια οι ερευνητές αναζητούν τρόπους, γα να βελτιώσουν την αντίδραση της φυσικής άμυνας του οργανισμού στα καρκινικά κύτταρα.Η χρήση του ανοσοποιητικού συστήματος για την επίθεση και την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων ονομάζεται ανοσοθεραπεία. Η ανοσοθεραπεία αποτελεί τύπο θεραπείας που έχει στόχο, την τροποποίηση της δραστηριότητας του ανοσοποιητικού συστήματος και την πρόκληση αλλαγών στην ανοσολογική απάντηση απέναντι στο νεόπλασμα. Ενεργοποιεί και κατευθύνει το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, να καταπολεμήσει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Άλλα ονόματα για αυτή τη μέθοδο είναι βιολογική θεραπεία, βιοθεραπεία ή θεραπεία μετατροπής βιολογικής αντίδρασης. Η ανοσοθεραπεία μπορεί να γίνει μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες για τον καρκίνο.
Οι βιολογικές θεραπείες ως «έξυπνες βόμβες» κατευθύνονται σε ειδικούς στόχους στα καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανεπηρέαστα τα φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η θεραπεία γίνεται περισσότερο συγκεκριμένη, πιο ειδική και λιγότερο τοξική.
Μια παραλλαγή της ανοσοθεραπείας είναι η χορήγηση ουσιών που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα – μη ειδικές ανοσορρυθμιστικές ουσίες. Δυο τέτοιες ουσίες χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με την εγχείρηση για τον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως και για προχωρημένο καρκίνο του παχέος εντέρου. Μια άλλη παραλλαγή είναι η παραγωγή στο εργαστήριο συγκεκριμένων πρωτεινών του ανοσοποιητικού συστήματος (κυτταροκίνες) και στη συνέχεια η χρήση τους στη θεραπεία. Αυτές οι πρωτείνες – που ονομάζονται μετατροπείς βιολογικής αντίδρασης (BRM) – αποτελούν την πλειονότητα των ανοσοθεραπευτικών ουσιών που χρησιμοποιούνται ή μελετώνται σήμερα.
Τα μονοκλωνικά αντισώματα σχεδιάζονται και παράγονται στο εργαστήριο και στοχεύουν σε συγκεκριμένους τύπους καρκίνου. Ενώνονται με τα κύτταρα του όγκου και μπορούν είτε να αντιδράσουν με αυτά τα καρκινικά κύτταρα ή να χρησιμοποιηθούν, για να μεταφέρουν αντικαρκινικά φάρμακα ή ακτινοβολία. Η Επιτροπή Τροφών και Φαρμάκων των Η.Π.Α. έχει εγκρίνει δύο μονοκλωνικά αντισώματα – τη ριτουξιμάμπη (Rituxan) για τη θεραπεία του υποτροπιάζοντος μη Hodgkin λεμφώματος Β κυττάρων και τη τραστουζουμάμπη (Herceprin) για χρήση ενάντια ενάντια στο μεταστατικό καρκίνο του μαστού που παράγει μεγάλη ποσότητα πρωτείνης που ονομάζεται HER-2. Επιπλέον, μονοκλωνικά αντισώματα αναπτύσσονται και μελετώνται για χρήση σε άλλα είδη καρκίνου. Αυτά είναι λεμφώματα, λευχαιμίες, όγκοι στον εγκέφαλο αλλά και καρκίνος των πνευμόνων, του παχέος εντέρου, του ορθού και του προστάτη.
ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ
Στη Βιολογία με τον όρο μετάλλαξη ή μεταλλαγή (mutation), χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε μεταβολή που μπορεί να συμβεί στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού.Στους πολυκύτταρους ευκαρυωτικούς οργανισμούς, αν η μεταβολή προσβάλλει κύτταρα γαμετών, χαρακτηρίζεται γενετική μεταλλαγή και μπορεί να κληρονομηθεί. Αντίθετα, αν προσβληθούν σωματικά κύτταρα (μη φυλετικά), η μεταλλαγή αυτή ονομάζεται σωματική μεταλλαγή η οποία δεν κληρονομείται. Οι μεταλλάξεις που έχουν ως αποτέλεσμα αλλαγές γονιδίων παράγουν ένα διαφορετικό αλληλόμορφο.
Η μετάλλαξη μπορεί επίσης να προσβάλλει τον αριθμό των χρωμοσωμάτων, οπότε και παρατηρείται η χρωμοσωμική μετάλλαξη. Αλλαγές στο μονοπάτι από το DNA του γονιδίου μέχρι τα αμινοξέα ή τα πολυπεπτίδια του φαινοτύπου περιλαμβάνονται επίσης στις μεταλλάξεις.
Οι μεταλλάξεις συμβαίνουν με τυχαίο τρόπο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπόκεινται και στην επίδραση του περιβάλλοντος. Ειδικότερα, είναι τυχαίες με την έννοια ότι η πιθανότητα να εμφανιστεί μια μεταλλαγή δε σχετίζεται με το βαθμό χρησιμότητάς της. Ανάλογα με τη σημασία τους στην εξέλιξη, διακρίνονται σε ευνοϊκές, επιβλαβείς ή ουδέτερες. Οι ευνοϊκές μεταλλάξεις στο γονότυπο ενός οργανισμού είναι σπανιότερες και ευνοούνται από τη φυσική επιλογή. Συχνότερες είναι οι ουδέτερες, οι οποίες δεν επηρεάζουν τον φαινότυπο. Οι επιβλαβείς μεταλλάξεις εξαλείφονται με το πέρασμα του χρόνου, μπορούν όμως να επιζήσουν αν είναι υπολειπόμενες.
Νέο τεστ για τις γενετικές μεταλλάξεις
Ένα νέο τεστ για γενετικές μεταλλάξεις στους υποψήφιους γονείς, μπορεί να συντελέσει στην πρόληψη της σύλληψης εμβρύων μεΤο διαγνωστικό τεστ μπορεί να εντοπίσει περισσότερες από 500 γενετικές παθήσεις χωρίς φαινοτυπική δράση, πριν καν την σύλληψη. Σ' αυτές περιλαμβάνονται ανοσοανεπάρκειες, αναπτυξιακές καθυστερήσεις, νευρολογικές παθήσεις και άλλες σπάνιες διαταραχές.
Μάλιστα αναπτύσσοντας το τεστ, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο άνθρωπος έχει κατά μέσο όρο δύο με τρεις γενετικές μεταλλάξεις χωρίς φαινοτυπική δράση, οι οποίες μπορεί να συντελέσουν στην απόκτηση παιδιού με γενετική πάθηση.
«Το τεστ έχει σχεδιαστεί να ελέγχει την κατάσταση του φορέα, δηλαδή κατά πόσο το γονιδίωμα του ατόμου έχει ένα αντίγραφο των 448 παθήσεων που προκαλούν μοιραίες παιδιατρικές παθήσεις», εξηγεί ο Δρ Στέφεν Κινγκσμορ από το Εθνικό Κέντρο Γονιδιακών Πηγών το Νέο Μεξικό.
Και προσθέτει ότι «οι παθήσεις χωρίς φαινοτυπική δράση είναι κυρίως κληρονομικές, δηλαδή και οι δυο γονείς είναι φορείς μεταλλάξεων. Αν όντως συμβαίνει αυτό, τότε έχουν μια στις τέσσερις πιθανότητες να αποκτήσουν παιδί με πρόβλημα υγείας.
Γενετική ιατρική, μοριακή βιολογία, χημεία και μικροχειρουργική, υπόσχονται στην ανθρωπότητα ένα πιο υγιές μέλλον.
Ενέσεις κατά του καρκίνου
H γονιδιοθεραπεία, μια νέα μέθοδος που αναπτύχθηκε στην Κίνα, δίνει ελπίδες για την αντιμετώπιση της επάρατης νόσου.
Όταν τον Ιανουάριο του 2003 ο Άρθουρ Γουινιάρσκι, ένας 48χρονος Πολωνοαμερικανός έμπορος, επισκέφτηκε το γιατρό του για ένα απλό τσεκάπ έχασε τη Γη κάτω από τα πόδια του. Η διάγνωση ήταν αμείλικτη: όγκος στο κεφάλι και στον αυχένα. O Γουινιάρσκι ξεκίνησε ένα γενναίο αγώνα που περιελάμβανε πρώτα εγχείριση, μετά ακτινοβολίες και στο τέλος χημειοθεραπείες. Όμως το Μάρτιο του 2003 οι ογκολόγοι στο Βερολίνο σήκωσαν τα χέρια ψηλά, λέγοντάς του ότι μπορούσε να ελπίζει μόνο σ' ένα θαύμα, το οποίο έγινε. Κάποιος φίλος του διάβασε σ' ένα άρθρο για τη γονιδιοθεραπεία, μια νέα θεραπεία που εφαρμόζουν στην Κίνα. Ο Γουινιάρσκι απέστειλε το ιστορικό της ασθένειάς του στον Πενγκ Ζάο Χούι, τον ερευνητή που αναφερόταν στο σχετικό άρθρο, και τρεις ώρες αργότερα έλαβε την ακόλουθη απάντηση: "Νομίζω ότι είμαι σε θέση να σας βοηθήσω". Στις αρχές Απριλίου ο ασθενής βρέθηκε στο Πεκίνο όπου συνάντησε τον καθηγητή Νιού Κι, ογκολόγο στο Πανεπιστήμιο Τονγκρέν του Πεκίνου.
Πολύ καλύτερα!
Σήμερα ο Γουινιάρσκι είναι καλύτερα και ατενίζει το μέλλον με αισιοδοξία. Με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι Κινέζοι, το 64% από 136 ασθενείς θεραπεύτηκαν μέσα σε 16 μήνες. Κάθε βδομάδα γίνεται και μία ένεση γονιδιοθεραπείας στον όγκο για συνολικό χρονικό διάστημα δύο μηνών, σε συνδυασμό με ακτινοβολίες. Ανάλογη επιτυχία σημείωσαν και Αμερικανοί ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Μπέιλορ, οι οποίοι παρασκεύασαν ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου του πνεύμονα. Το GVAX, όπως ονομάζεται, περιέχει ένα γονίδιο που επιτρέπει στο ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς να αναγνωρίσει τα καρκινικά κύτταρα και να τους επιτεθεί για να τα καταστρέψει. Οι κλινικές δοκιμές είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές, ωστόσο, όπως τονίζουν οι ειδικοί, τόσο το κινεζικό όσο και το αμερικανικό εμβόλιο θα πρέπει να δοκιμαστούν σε πολλούς ακόμα ασθενείς πριν συναχθούν οριστικά συμπεράσματα.
Μυελός εναντίον λεμφώματος
Μια επαναστατική μέθοδος μεταμόσχευσης μυελού των οστών βοηθά στην αντιμετώπιση των λεμφωμάτων.
Στην Ιταλία οι επιστήμονες προχώρησαν σε μια νέα τεχνική μεταμόσχευσης του μυελού των οστών, τον οποίο λαμβάνει ο ίδιος ο ασθενής. Πρόσφατα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η μέθοδος αυτή καταπολεμά τα λεμφώματα τύπου non-Hodgkin που συνήθως προσβάλλουν τους ηλικιωμένους.
Στην κατάψυξη.
Επικεφαλής των Ιταλών επιστημόνων είναι ο Πάολο Κοραντίνι, διδάκτωρ αιματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου και διευθυντής του προγράμματος μεταμόσχευσης μυελού του εκεί Ογκολογικού Ινστιτούτου. Αρχικά ο Κοραντίνι εγχέει στους ασθενείς του έναν αυξητικό παράγοντα που αναγκάζει το μυελό των οστών να παραγάγει βλαστοκύτταρα. Στη συνέχεια παίρνει αίμα από τους ασθενείς και διαχωρίζει τα βλαστοκύτταρα, τα οποία καταψύχει, επαναχορηγώντας το υπόλοιπο αίμα στον ασθενή. Όταν η ασθένεια γίνει επιθετική υποβάλλει τον πάσχοντα σε ισχυρή χημειοθεραπεία που αποδεκατίζει τόσο τα καρκινικά όσο και τα κύτταρα του μυελού των οστών. Αμέσως μετά μεταγγίζει στον ασθενή τα δικά του αποψυγμένα βλαστοκύτταρα, τα οποία επανεγκαθίστανται στο μυελό των οστών. Τον Ιούνιο ο Κοραντίνι δημοσίευσε τα αποτελέσματα της θεραπείας που εφάρμοσε σε 70 ασθενείς. Σύμφωνα μ' αυτά, θεράπευσε τους 58 (ποσοστό 82,8%).
Αυτοάνοσες ασθένειες
Μέχρι σήμερα απαλύναμε απλώς τα συμπτώματα. Σε λίγο θα ελέγχουμε την "επανάσταση" του ανοσοποιητικού συστήματος.
Οι αυτοάνοσες ασθένειες ονομάζονται έτσι γιατί προκαλούνται από την "ανταρσία" του ανοσοποιητικού συστήματος ενάντια στα όργανα τα οποία θα όφειλε να υπερασπίζεται. Οι πιο γνωστές είναι ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, στην οποία έχουν επικεντρώσει την προσοχή τους οι ερευνητές.
Σύμμαχοι-εχθροί.
To ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώνεται σε δύο "ύποπτους" παράγοντες: το TNF Άλφα και στα λεμφοκύτταρα Τ, από τα οποία προέρχονται τα μακροφάγα κύτταρα που εμφανίζονται στις άρρωστες αρθρώσεις. Υπό κανονικές συνθήκες το ΤΝF Άλφα "δολοφονεί" τα καρκινογόνα κύτταρα. Αν όμως το ανοσοποιητικό σύστημα "τρελαθεί" και το παραγάγει σε μεγάλες ποσότητες, προκαλείται η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Ο Τζόελ Κρέμερ, από το Κέντρο Ρευματολογίας Albany των ΗΠΑ, ανακάλυψε ότι τα φάρμακα που μπλοκάρουν το TΝF Άλφα μειώνουν τη φλεγμονή των αρθρώσεων και καθυστερούν την εξέλιξη της ασθένειας. Ωστόσο είναι ακόμα νωρίς για την εξαγωγή συμπερασμάτων, καθώς μόνο το 40% των πασχόντων είδε σημαντική βελτίωση.
"Σπάνε" το κλειδί.
Όσον αφορά στα λεμφοκύτταρα Τ, πολλαπλασιάζονται μόνο όταν ενεργοποιηθούν δύο βιολογικά "κλειδιά". Αρκεί να μπλοκαριστεί η μία από τις δύο "κλειδαριές" για να αποτραπεί η ενεργοποίηση. Για να κλείσει η μία "κλειδαριά" που ενεργοποιεί τα λεμφοκύτταρα Τ χρειάζεται το αντίσωμα Abatacept. Μετά από ένα χρόνο θεραπείας το ένα τρίτο των ασθενών είδε ύφεση στην εξέλιξη της ασθένειας.
Εφ’ όρου ζωής
Χάρη σε νέα, καινοτόμα υλικά, οι φραγμένες αρτηρίες απελευθερώνονται μια για πάντα.
Επί τριάντα χρόνια οι γιατροί απελευθερώνουν με καθετήρα τις αρτηρίες από την αθηρωματική πλάκα και τοποθετούν το stent, ένα μεταλλικό πλέγμα που διαστέλλει το αγγείο επιτρέποντας την απρόσκοπτη ροή του αίματος. Δυστυχώς, περίπου το ένα τρίτο των αγγείων που απελευθερώνονται αποφράσσουν και πάλι.
Καταστολέας απόφραξης.
Τώρα ένας νέος τύπος stent απελευθερώνει έναν ανοσολογικό καταστολέα, τη ραπαμικίνη, η οποία εμποδίζει τη δημιουργία νέας στένωσης του αγγείου. Ο Γιοακίμ Σόφερ, από το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, παρακολούθησε 190 ασθενείς, στους οποίους είχε τοποθετήσει το νέο stent, και άλλους 190, που είχαν το παλαιό. Οκτώ μήνες αργότερα, μόνο το 6% των ασθενών που έφεραν το καινούριο stent εμφάνιζαν σημάδια νέας στένωσης, έναντι του 40% της άλλης ομάδας ασθενών. Το Κέντρο Ερευνών του Ρότερνταμ μελέτησε πεντακόσιους ασθενείς και επιβεβαίωσε τις παρατηρήσεις του Σόφερ, πράγμα που σημαίνει ότι το νέο stent απαλλάσσει τους πάσχοντες από νέα επέμβαση.
Η ηχώ των αρτηριών
Ένας καθετήρας που στέλνει και δέχεται ραδιοφωνικά σήματα βοηθά το γιατρό να καταλάβει αν πρέπει να χειρουργηθεί μια αρτηρία.
Για να καταλήξει ο γιατρός στην επέμβαση των φραγμένων αρτηριών πρέπει πρώτα να διαπιστώσει σε τι κατάσταση βρίσκεται η αθηρωματική πλάκα. Αν είναι στερεή και απαρτίζεται από ασβέστιο και μυϊκά κύτταρα, είναι σταθερή και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, εφόσον χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή. Αν είναι ασταθής, αποτελούμενη κυρίως από χοληστερίνη, πρέπει να γίνει επέμβαση, γιατί υπάρχει κίνδυνος απόφραξης της αρτηρίας.
Σόναρ.
Ο Τζιανκάρλο Μπιαμίνο, από την Πανεπιστημιακή Κλινική Χέρζεντρουμ της Λειψίας, στη Γερμανία, και ο καρδιολόγος Πάολο Ρουμπίνο, από την κλινική Μοντεβεργκίνε του Αβελίνο, στην Ιταλία, εφαρμόζουν μια επαναστατική μέθοδο για την εξέταση των αρτηριών. Εισάγουν έναν καθετήρα στην αρτηρία της βουβωνικής χώρας και ανεβαίνουν μέχρι τη στένωση. Στην άκρη του καθετήρα υπάρχουν 64 αναμεταδότες που εκπέμπουν και δέχονται σήματα 20-30 MHz. Η ένταση της ηχούς περιγράφει ουσιαστικά τη σταθερότητα της αθηρωματικής πλάκας.
Αντικαρκινικό εμβόλιο από ελληνικά χέρια
Το εμβόλιο που παρασκεύασε Έλληνας επιστήμονας στη Γαλλία δραστηριοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα των καρκινοπαθών.
Ο Κώστας Κοσματόπουλος, διευθυντής έρευνας του Διεθνούς Αντικαρκινικού Γαλλικού Ινστιτούτου, δημιούργησε ένα εμβόλιο κατά της τελομεράσης, πρωτεΐνης που βρίσκεται στα καρκινικά κύτταρα. Το εμβόλιο "αφύπνισε" το ανοσοποιητικό σύστημα στο 92% των πασχόντων στους οποίους χορηγήθηκε. Το ποσοστό αποτελεί ρεκόρ στην παγκόσμια ιατρική βιβλιογραφία, καθώς ανάλογα εμβόλια στο παρελθόν διέγειραν το ανοσολογικό σύστημα σε μικρότερο ποσοστό ασθενών, συνήθως 20%-40%.
Φουλ επίθεση.
Ο κ. Κοσματόπουλος, σε συνεργασία με τον καθηγητή ογκολογίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου, κ. Βασίλη Γεωργούλια, ανακοίνωσαν στις 13 Νοεμβρίου του 2004 ότι μετά τη χορήγηση του εμβολίου το ταλαιπωρημένο ανοσοποιητικό σύστημα των ασθενών αναγεννήθηκε και επιτέθηκε στα καρκινικά κύτταρα. Η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο, καθώς έχει εφαρμοστεί μόνο σε δεκατέσσερις ασθενείς. Οι επιστήμονες δήλωσαν πως η εμπειρία που συσσωρεύεται είναι πολύτιμη για το μέλλον.
SARS: Τον σταματήσαμε άμεσα
Ένα αντίσωμα εξουδετέρωσε τον τρόπο με τον οποίο ο κορονοϊός αγκιστρώνεται στα κύτταρα που πρόκειται να μολύνει. Η πνευμονία-"δολοφόνος" δε μας φοβίζει πια.
Ο φονικός ιός SARS, η λεγόμενη πνευμονία-"δολοφόνος", κυριολεκτικά θέρισε εκατοντάδες ανθρώπους μέσα σ' ένα χρόνο, κυρίως στην Κίνα. Τώρα όμως γνωρίζουμε το αδύνατο σημείο του.
Τον ακρωτηρίασαν.
Από τον προηγούμενο Φεβρουάριο είναι στη διάθεση των γιατρών μια νέα θεραπεία, ένα συγκεκριμένο αντίσωμα που ανακάλυψαν ερευνητές στο Ινστιτούτο Καρκίνου Ντάνα Φάμπερ της Βοστόνης, στις ΗΠΑ. Ονομάζεται 80R και εξουδετερώνει το "γάντζο" με τον οποίο οι κορονοϊοί όπως ο SARS αγκιστρώνονται πάνω στο κύτταρο και εισέρχονται μέσα του. Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως το αντίσωμα θα χρησιμεύσει για την αντιμετώπιση και άλλων παρόμοιων θανατηφόρων ιών.
Το AIDS σταμάτησε στην Πάτρα
Μια νέα γενιά φαρμάκων που παρασκευάζονται στο Πανεπιστήμιο Πατρών εμποδίζουν την είσοδο του ιού HIV στα ανθρώπινα κύτταρα.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Πάτρας, με επικεφαλής τον καθηγητή χημείας Κλεομένη Μπάρλο, παρασκεύασαν την ενφουβιρτίδη, μια νέα θεραπευτική ουσία που ανήκει στους λεγόμενους αναστολείς σύντηξης. Η κατηγορία αυτή πήρε το όνομά της λόγω της ιδιότητάς της να εμποδίζει τη σύντηξη των υγιών κυττάρων και του ιού HIV. Εδώ κρύβεται η αποτελεσματικότητα της ενφουβιρτίδης, καθώς τα συνηθισμένα φάρμακα καταπολεμούν τον ιό αφού έχει ήδη προσβάλει τα κύτταρα.
Οι φρουροί της Αχαΐας.
Το νέο φάρμακο χορηγήθηκε σε 995 ασθενείς για χρονικό διάστημα 48 εβδομάδων. Οι πάσχοντες, όπως κατέδειξαν οι εξετάσεις, παρουσίασαν διπλάσιες πιθανότητες μείωσης της ποσότητας του ιού στο αίμα σε σχέση μ' εκείνους που λάμβαναν τα συνηθισμένα "κοκτέιλ" φαρμάκων. Η ενφουβιρτίδη χορηγείται σε ενέσιμη μορφή. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε πως είναι το πρώτο φάρμακο της κατηγορίας του που παρασκευάζεται μετά το 1996.
Τα βλαστοκύτταρα της καρδιάς
Εγχύσεις ενισχυτικών βλαστοκυττάρων ανανεώνουν την άρρωστη καρδιά.
Ο Αμίτ Πατέλ, από το Ινστιτούτο Γενετικής Ιατρικής ΜακΓκάουαν στο Πίτσμπουργκ των ΗΠΑ, στρατολόγησε είκοσι εθελοντές με σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια. Σε όλους έκανε ένα στεφανιαίο by pass, αλλά στους μισούς απ' αυτούς πήρε από το μυελό των οστών της λεκάνης δύο είδη βλαστοκυττάρων τα οποία εισήγαγε στην καρδιά κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Έξι μήνες αργότερα, το Ινστιτούτο ανακοίνωσε ότι η αριστερή καρδιακή κοιλία των ασθενών που υποβλήθηκαν στην πειραματική θεραπεία απέκτησαν 24% μεγαλύτερη ισχύ ώθησης. Σύμφωνα με τον Πατέλ, μερικοί από τους ασθενείς που δεν μπορούσαν καν να εργαστούν πριν από τη θεραπεία επέστρεψαν κανονικά στη δουλειά τους. Το επόμενο βήμα του Αμερικανού επιστήμονα είναι η συγκέντρωση σαράντα επιπλέον ασθενών ώστε να συνεχιστεί η ελπιδοφόρος αυτή τεχνική.
Εγχείρηση καρδιάς στα "πεταχτά"
Η επέμβαση by pass στις στεφανιαίες αρτηρίες γίνεται όπως και ο τοκετός: με επισκληρίδιο αναισθησία.
Για την πραγματοποίηση μιας επέμβασης by pass στις στεφανιαίες αρτηρίες έπρεπε να μεσολαβήσει εξωσωματική παρέμβαση στην κυκλοφορία του αίματος και ολική αναισθησία. Πριν από έξι χρόνια ο Χάλντουν Καραγκόζ, καρδιοχειρουργός στην Άγκυρα, εφηύρε μια νέα μέθοδο με επισκληρίδιο νάρκωση. Εισήγαγε αναισθητικό ανάμεσα σε δύο σπονδύλους, ώστε ο πόνος να μη φτάνει στον εγκέφαλο. Τώρα το by pass γίνεται με τη βοήθεια ενός ρομπότ. Έτσι ο ασθενής παραμένει ξύπνιος και μιλά με το χειρουργό.
Καλά και φτηνά.
Ο Μάρκο Ζενάτι, διευθυντής του τμήματος μικροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, εισήγαγε στις ΗΠΑ τη συγκεκριμένη τεχνική, η οποία διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Σήμερα στο 20% των αγγειακών στεφανιαίων επεμβάσεων χρησιμοποιείται αυτή η τεχνική για να εξασφαλίσουν τα ίδια αποτελέσματα με την παραδοσιακή αλλά με μικρότερο κόστος.